:: projekt :::: abecedarij :::: tražilica :::: galerija :::: kontakt ::

De Palma, Brian, amer. redatelj, scenarist i producent (Newark, 1940). Studirao fiziku na sveučilištu Columbia, gdje počinje režirati amaterske filmove: Wotanovo bdijenje (1962), »trans-film« s humornim citatima djela M. Deren, I. Bergmana, Frankensteinove nevjeste (J. Whale, 1935) i King Konga (M. Cooper i E. B. Schoedsack, 1933) donosi mu stipendiju za studij drame na koledžu Sarah Lawrence. Tamo, u duhu poetike undergrounda, realizira prvi dugometr. igr. film Svadbena zabava (1969., snimljen 1964). Iskustvo undergrounda, nadopunjeno utjecajem J.-L. Godarda, do vrhunca dovodi u briljantnoj metafilmskoj satiri na temu kontrakulture, rasizma, polit. ljevice i rata u Vijetnamu Zdravo mama! (1970). Subverzivan zanos ranih filmova od 1970-ih prevodi iz modernističke u postmodernističku poetiku (od 1980-ih sve elaboriranije i sofisticiranije), ponajprije u nizu lucidnih ostvarenja u kojima izravno i otvoreno »kopira« prizore, motive, narativne i stilske postupke iz filmova A. Hitchcocka, u rasponu od → Psiha i → Vrtoglavice do → Konopa i → Dvorišnog prozora: Sestre (1973), Opsesija (1976), → Obučena da ubije, Striptiz smrti (1984), Uzgajajući Caina (1992). U Fantomu iz raja (1974), satiričnom osvrtu na poetiku glam-rocka i mehanizam djelovanja mas-medija, spaja motive Fantoma iz opere i Fausta, dojmljivim melodramskim trilerom Pucanj nije brisan (1981) postiže žanrovski »nastavak« Antonionijeva → Povećanja nadograđen motivima Coppolina → Prisluškivanja, dok se Misijom na Mars (2000) emocionalno angažirano referira na → 2001: Odiseju u svemiru. Poseban ciklus čine gangsterski filmovi: Lice s ožiljkom (1983) remake je istoimena filma H. Hawksa, Nedodirljivi (1987) se oslanjaju na istoimenu klasičnu tv seriju i citiraju → Oklopnjaču Potemkin, dok Mudrijaši (1986) i Carlitov način (1993) ne ulaze u izravne intertekstualne odnose. Modernističko-avangardističkih ishodišta, inaugurator radikalne varijante postmodernizma, nazivan pop-avangardistom i postmodernističkim Godardom, majstor satire i triler-horora, osobito posvećen motivima psihoze, grizodušja, voajerizma, seksa i nasilja, virtuoz je vizualnog oblikovanja, napose elaboriranih dugih kadrova s pokretnom kamerom te podijeljenog ekrana. Ostali važniji filmovi: Ubojstvo à la Mode, Pozdravi (oba 1967), Upoznaj svojeg zeca (1972), Carrie (1976), Furija (1978), Kućni filmovi (1979), Žrtve rata (1989), Vatromet taštine (1990), Nemoguća misija (1996), Zmijske oči (1998), Femme fatale (2002).

D. Radić